مقدمه

بر یادگیری دانش آموزان عوامل زیادی دخالت دارند.یکی از این عوامل که باعث عدم یادگیری می شود و شاید بیشترین مراجعین مشاوران در مدارس به خاطر آن به دفتر مشاوره مراجعه می کنند، عدم تمرکز حواس هنگام مطالعه است در این مقاله سعی بر آن شده است که عواملی که باعث عدم تمرکز در هنگام مطالعه در دانش آموزان می شود بررسی شود.

تمرکز حواس یعنی چه؟

تمر کز حواس یعنی حفظ و نگهداری توجه و حواس روی موضوعی معین است.اکتسابی است و هرکس با هوش عادی می تواند آن را به دست آورد.رمز آن کنجکاوی و علاقه به موضوع تمرکز را بیشتر می کند.

البته باید گفت که عدم تمرکز حواس خود یک نشانه است مانند تب که خود نشانه ای از یک بیماری است اگر علت شناخته شود و اطلاع گردد تمرکز حواس به دنبال آن خواهد آمد.

علل تمرکز حواس هنگام مطالعه

1-      آشفتگیهای درونی:

حالات درونی دانش آموز بر تمرکز حواس آنها تاثیر فراوانی دارد.ازجمله ی آنها نگرانی ها، ترس،اندوه،حسادت،هیجانات؛بیماریها،خیال پردازی ها،عدم امنیت روانی در خانه و مدرسه و....

      2-آشفتگیهای بیرونی:

ارتباط انسان با محیط از طریق حواس اوست. حواس نقش عظیمی در یادگیری انسان دارد و بیشتر یادگیریهای انسان از طریق حواس اوست. در طول مطالعه هر چیزی که یکی از حواس انسان را تحریک کند تمرکز وی هنگام مطالعه از بین می رود مانند

حس بینایی ــــــــــــــــــــــ» حساس به نور است

حس شنوایی ـــــــــــــــــــــ» حساس به صدا است

حس بویایی ـــــــــــــــــــــــ» حساس به بو است

حس لامسه ــــــــــــــــــــــــ» حساس به سردی،گرمی ودرد است

حس چشایی ـــــــــــــــــــــــ» حساس به مزه غذاهاست

عوامل بالا که ذکر شده به این صورت بر تمرکز انسان اثر می گذارند کهع جنانجه هریک از حواس توسط محرک خودش تحریک شود، عصب مربوطه پیام را به مغز می برد، مغز انسان واکنش نشان می دهد این واکنش به عوامل بالا باعث می شود که تمرکز فرد  که مطالعه می کند بر هم بخورد.

به عوامل بالا باید گرسنگی و تشنگی را هم اضافه نمود.

3- نداشتن علاقه به موضوع مورد مطالعه ومعلم های دروس مختلف

چنانچه فردی که مطالعه می کند به موضوع مورد مطالعه علاقه نداشته باشد و به معلم درس دید مثبت نداشته باشد ، در انجام تکالیف کوتاهی می کند ، به درس معلم گوش نمب دهد که هنگام مطالعه خود باعث بر هم زدن تمرکز وی خواهد شد .

     4- عدم اعتماد به نفس و ضعف در تصمیم گیری

بهقدرت حافظه ی خود اعتماد ندارد و نمی تواند تصمیم درستی در رابطه با مطالعه ی خود بگیرد .

    5- عدم حق اتخواب توسط دانش آموزان

والدین ممکن است به هر دلیلی برنامه ای را هر چند به زور برای دانش آموز در نظر بگیرند و او را مجبور به مطالعه در ساعاتی که او نمی خواهد بکنند و برنامه ریزی طبق میل او نباشد که خود باعث بر هم خوردن تمرکز می شود .

وقتی ممکن است محل مطالعه به اجبار به دانش آموز تحمیل شود مثلا والدین بگیند باید در فلان جا مطالعه کنی اما مورد علاقه ی دانش آموز نباشد

   6- عدم استفاده از روش صحیح مطالعه

اگر مطالعه طبق روش صحیح مطالعه نباشد باعث می شود که شخص در طول مطالعه نداند که دنبال چه چیزی است وچه می خواهد یاد بگیرد و تمرکز ذهنی او را بر هم می زند .

   7- نداشتن هدف و انگیزه در مطالعه

اگر دانش آموزی نداند که برای چه و به چه منظوری مطالعه می کند محرکی برای ادامه مطالعه نخواهد داشت و ممکن است احساس ندامت در او بوجود آید و به فکر فرو رود.

8- عدم استفاده از برنامه ریزی هنگام مطالعه

طبق نظم و ترتیب مطالعه کردن حافطه را جمع و جور می کند و عدم آن باعث تشویش و اضطراب خواهد شد.

راه های بر خورد با عدم تمرکز حواس هنگام مطالعه

الف) همیشه با نشاط و آرامش مطالعه کنید

ب) در مورد عدم تمرکز خود با مشاور صحبت کنید زیرا باعث تخلیه هیجانی می شود،ترسها،نگرانی ها و... از بین می روند

ج) با هدف مطالعه کنید

چ) از برنامه ریزی درسی استفاده کنید

ح) در محیط مناسب مطالعه کنید از نظر نور-صدا-بو و.... مناسب باشد

د) به دانش آموزان در انتخاب محل و زمان مطالعه حق انتخاب دهید

ذ) به معلم و درس ها با دید مثبت نگاه کنید و در اول سال با روحیات و اخلاقیات آنها آشنا شوید

ر) با معده پر یا خالی مطالعه نکنید زیرا شکم پر باعث خواب آلودگی می شود و بیشتر کار مغز معطوف به هضم غذاست

ش) از انگشت سبابه جهت توجه بیشتر از زیر کلمات استفاده کنید باعث می شود که چشم و مغز به یک جا توجه کنند و سر گردان نشوند

ص) مکان مورد استفاده جهت مطالعه ساده و به دور از عوامل بر هم زننده ی حواس مانند عکس و .... باشد

ض) هنگام مطالعه با اشیا دور و بر خود بازی نکنید

ط) سعی کنید سریع مطالعه کنید سرعت در مطالعه و تمرکز حواس ارتباط نا گسستنی دارند و انسان هر چه آهسته مطالعه کند احتمال خیال پردازی او بیشتر است

ظ) هنگام مطالعه لباس تنگ و چسبان نپوشید

ع) از روش گروهی مطالعه کردن استفاده کنید (حداقل دو نفری و مباحثه کردن)

غ) هنگام مطالعه کاغذ سفیدی جلوی خود بگذارید و افکار منفی ای که به سراغ شما می آید را یادداشت کنید و درباره آن با مشاور صحبت کنید

ف) از روشهایی که باعث تمزکز بیشتر می شود استفاده کنید مثلا می توان یک برنامه تلویزیونی را تماشا کرد و بعد آن را توضیح داد یا برای تمرکز بیشتر می توان از این تمرین اسفاده کرد که چشم خود را ببندید و یک تابلوی سفید جلوی خود مجسم کنید و یک لغت بی معنی مانند آد را روی آن مجسم کنید و تمرکز خود را روی آن کلمه ایجاد کنید اگر عوامل دیگری وارد شد بر روی تابلوی شما آنها را حذف کنید (به خاطر اینکه لغت بی معنی تداعی نشود) این کار باعث تمرکز بیشتر در ما می شود.

 

 

                                                         علی سلگی

                                 مشاور دبیرستان و پیش دانشگاهی نمونه دولتی امام علی(ع)